Podstawy haftu krzyżykowego

Zdarzyło się że zachwycił Cię haftowany obraz dostrzeżony na wystawie, na ścianie w domu koleżanki czy jako element wystroju w eleganckiej restauracji? A może spodobały Ci się wyhaftowane elementy widywane na torebkach, bluzkach czy po prostu ozdobach okolicznościowych? Pomyślałaś wtedy, że to nie dla Ciebie, bo haft krzyżykowy jest zbyt skomplikowany i trudny? Dziś to zmienimy – po tym krótkim kursie wszystko stanie się dla Ciebie jasne.

DSC_0661a

 

Zanim zaczniesz haftować – poznaj KILKA PODSTAWOWYCH ZASAD:

– Wzór wyszywamy na kanwie bądź płótnie o prostym, policzalnym splocie. Kanwy różnią się gęstością, rodzajem splotu i kolorem.

– Na rynku istnieją różne firmy produkujące mulinę, a każdy producent stosuje własną numerację kolorów.

– W sprzedaży dostępne są różne rodzaje igieł hafciarskich (różniące się grubością, długością oraz końcówką: ostrą (stosowaną w haftowaniu na materiałach o gęstym splocie) i tępą (najczęściej stosowaną w hafcie krzyżykowym).

 

KANWY:

Kanwa to tkanina siatkowa z nici o regularnym splocie, która służy do wyszywania bawełną (muliną), lnem lub włóczką. Jest ona podstawową tkaniną wykorzystywaną do haftu krzyżykowego. Kanwa w postaci tkaniny występuje niemal we wszystkich kolorach – od czystej bieli po czerń, najczęściej jednak spotykana jest w kolorze białym, kremowym czy kości słoniowej. Czystej kanwy (bez nadruku) używa się do haftu liczonego. Dostępna jest również kanwa z nadrukowanym wzorem. Producenci oferują również kanwy plastikowe, służące do formowania płaszczyzn geometrycznych (po wyszyciu motywu po prostu go wycinamy). Kanwy różnią się także rozmiarami (gęstością splotu) – najpopularniejsze z nich to 11 ct, 14 ct, 16 ct i 18 ct. Cyfry te oznaczają ilość krzyżyków mieszczących się w jednym calu. Np. jeżeli kanwa ma numer 14 ct, to: 1 cal (2,54 cm) = 14 krzyżyków, czyli 5,5 krzyżyka na 1 cm.

Im wyższy numer tym więcej jest krzyżyków na cal (kanwa jest gęstsza).

  • kanwa 11 ct – ok. 44 krzyżyki na 10 cm
  • kanwa 14 ct – ok. 54 krzyżyki na 10 cm
  • kanwa 16 ct – ok. 64 krzyżyki na 10 cm
  • kanwa 18 ct – ok. 70 krzyżyków na 10 cm

Jak przygotować materiał?

Dla łatwiejszego haftowania oraz uniknięcia przykrych niespodzianek na końcu robótki, możemy przygotować materiał, na którym będziemy haftować.

  • Przed rozpoczęciem pracy dostosowujemy się do zaleceń producenta (pranie, prasowanie). Jeżeli mamy zamiar wyprać wzór (np. uległ on zabrudzeniu podczas wyszywania), ale obawiamy się, że w praniu obrazek się skurczy (a tym samym zmienił się jego rozmiar) materiał można zamoczyć przed haftowaniem w ciepłej wodzie i wysuszyć.
  • Aby nitki się nie wyciągały brzegi materiału możemy obszyć na maszynie bądź ręcznie szerokim zygzakiem.
  • Jeżeli materiał, na którym będziemy wyszywać jest duży, możemy zwinąć i spiąć szpilkami tą część, na której w danej chwili nie haftujemy i w miarę postępu naszej robótki, taki rulonik rozwijamy.

 

IGŁY:

Do haftu krzyżykowego najlepiej użyć specjalnej igły do tego przeznaczonej. Ma ona specyficzny kształt, mianowicie na całej długości ma tę samą grubość, jej oczko jest szersze niż oczko zwykłej igły, a czubek nie jest ostry tylko tępy. Takie zakończenie pozwala trafić dokładnie między nitki kanwy i zapobiega wchodzeniu igły we włókna nitki, którą właśnie wyszywamy. Tępa końcówka chroni także nasze palce przed ukłuciami. W przypadku płótna bądź kanwy o dużej gęstości, zastosowanie w hafcie mają igły z ostrym zakończeniem. Na rynku dostępne są różne rozmiary igieł o numerach takich jak np. 13, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28. Im większy numer tym igła jest cieńsza.

Jak dobrać igłę?

Najlepszą igłą jest ta, która lekko wchodzi w oczko kanwy i wbita w nie od spodu (pod obciążeniem nitki) z niego nie wypada. Najczęściej używane wielkości igieł dla haftu krzyżykowego to: 24, 26 i 28.

Proponowany dobór igieł do kanw (rozmiar kanwy/rozmiar igły):

  • 11 ct / 22-24
  • 14 ct / 24
  • 16 ct / 26
  • 18 ct / 26
  • powyżej 18 ct / 28

 

NICI/MULINA:

Do haftowania należy użyć dowolnych nici. Ważne jest to by były one odpowiedniej grubości w zależności od gęstości użytej kanwy oraz by ich kolory odpowiadały kolorom ze wzoru. Najodpowiedniejszymi nićmi do haftów jest mulina, ponieważ łatwo dobrać jej grubość do grubości tkaniny (w zależności od gęstości kanwy wyszywamy całą bądź rozdzieloną nitką muliny).

Jak dobrać grubość nitki?

Gdy wybraliśmy już kanwę oraz igłę, czeka nas jeszcze wybór nici. Najlepsza do wyszywania jest mulina, gdyż każde pasemko składa się z 6 cieńszych niteczek, łatwo jest więc dobrać grubość nitki do gęstości splotu kanwy. Przyjmuje się zasadę, że grubość nitki, którą wyszywamy nie powinna być mniejsza od grubości nitki kanwy. Mulina powinna pokrywać kanwę w taki sposób, aby spomiędzy nitek kanwa zbytnio nie prześwitywała (kiedy prześwituje wzór taki sprawia wrażenie rozmytego). Natomiast przy zbyt grubej nitce, wzór będzie wyglądał na bardzo ściśnięty, a materiał może się pofałdować. Najlepiej jednak przekonać się samemu jaka grubość nam odpowiada i wykonać test: jeżeli krzyżyki układają się zbyt ciasno – trzeba ująć jedną bądź dwie nitki, jeżeli pomiędzy krzyżykami pozostają luki – należy nitek dodać.


 

Poniżej poznasz KILKA PODSTAWOWYCH „RUCHÓW” w hafcie krzyżykowym.

 

 

POJEDYNCZY KRZYŻYK:DSC_1098a

Pracę rozpoczynamy od przekłucia kanwy od spodu, przytrzymując jednocześnie palcem koniec nitki – nie robimy supełka (koniec tej nitki zostanie przychwycony haftem od spodu kanwy). Krzyżyk wykonujemy zgodnie z cyferkami przedstawionymi na schemacie.

 

 

ŚCIEG PODSTAWOWY (z prawej strony do lewej):DSC_1099a

Ścieg ten rozpoczynamy od prawej strony, wyszywając w lewo do dołu, następnie igłę wbijamy pionowo w górę. W taki sposób powstaje rząd półkrzyżyków.

 

 

DSC_1105a

 

Następnie wracamy wykonując tzw. ścieg kryjący. Rozpoczynamy go         od strony lewej u góry do prawej u dołu. W taki sposób powstaje rząd krzyżyków.

 

 

 

ŚCIEG PODSTAWOWY (z lewej strony do prawej):DSC_1101a

Ścieg podstawowy można również haftować od góry do dołu. Rozpoczynamy wtedy wkłuwając igłę od dołu z lewej do góry z prawej.

 

 

 

Ścieg kryjący wykonuje się wtedy od dołu do góry. Przekłuwając igłęDSC_1103a
w dół o jedno oczko, możemy rozpocząć nowy rząd ściegów podstawowych.

 

 

 

ŚCIEG POJEDYNCZY:DSC_1102a

W ściegu tym każdy krzyżyk haftuje się oddzielnie. Zaczynając od góry z prawej do dołu z lewej, następnie kryjemy krzyżyk od góry z lewej do dołu z prawej.

 

 

 

Ścieg pojedynczy można również rozpocząć od dołu z lewej do góryDSC_1104a
z prawej, po czym kryć krzyżyk od dołu z prawej do góry z lewej. Można od razu przeciągnąć nitkę i wkłuć ją w następne oczko.

 

 

 

ŚCIEG UKOŚNY:DSC_1106a

Wykonujemy półkrzyżyk  (patrz ścieg podstawowy). Kończąc ścieg kryjący krzyżyka wkłuwamy igłę do lewego górnego rogu, a następnie prowadzimy igłę po ukosie w dół do następnego rzędu, aby móc wykonać kolejny krzyżyk.

 

 

ŚCIEG LINIOWY (tzw. backstitch):DSC_1108a

Ścieg używany jest do wykonywania konturów. Aby wykonać taki ścieg, rozpoczynamy od wprowadzenia igły w określonym miejscu na prawą stronę robótki, wkłuwamy do kolejnego oczka konturu, przeciągamy igłę po lewej stronie i ponownie wyprowadzamy w kolejnym oczku na prawą stronę robótki. Następnie wkłuwamy igłę do poprzedniego oczka (cofamy się), aby kontynuować kontur i przeciągamy igłę z lewej strony robótki wprowadzając igłę w kolejnym wolnym oczku.
Czynność powtarzamy do wypełnienia konturu.

 

 

PRZESUWANIE POCZĄTKU RZĘDU:DSC_1107a

Aby przesunąć początek rzędu wkłuwamy igłę ukośnie w lewo (lub prawo) i rozpoczynamy ścieg podstawowy następnego krzyżyka.

 

 

 

ŁĄCZENIE KOLORÓW:DSC_1109a

Jeżeli chcemy pozostawić wolne miejsce pomiędzy poszczególnymi krzyżykami na inny kolor muliny, wtedy nitkę należy poprowadzić ukośnie po lewej stronie naszego haftu, pozostawiając wolne oczka na inny kolor, a następnie wprowadzając igłę w miejscu, gdzie będziemy kontynuować haftowanie.

 

 


 

HAFT KRZYŻYKOWY – PORADY:

W trakcie haftowania często pojawia się wiele pytań i problemów dotyczących haftowania. Poniżej znajduje się kilka prostych wskazówek i trików, które ułatwią pracę i zaoszczędzą czas.

1. Zanim przystąpimy do haftowania, możemy zaznaczyć na kanwie kwadraty co 10 kratek/krzyżyków, dzięki czemu cały czas będziemy mogli kontrolować ilość krzyżyków w rzędzie, czy kolumnie. Jest bardzo przydatne zwłaszcza przy wyszywaniu dużych obrazów. Kwadraty możemy zaznaczyć spieralnym bądź znikającym pisakiem lub też fastrygą, którą po zakończeniu wypruwamy.

2. Zwróćmy uwagę na to, aby wszystkie krzyżyki były skierowane w jedną stronę – podstawowa reguła mówi, aby haftować od strony prawej u góry do lewej u dołu (efekt końcowy jest lepszy). Jeżeli zasada nie będzie przestrzegana, wówczas po prawej stronie haftu powstanie bardzo widoczne cieniowanie, które psuje efekt końcowy.

3. Wyszywając staramy się o to, aby ścieg był w miarę luźny ponieważ nadmierne ściąganie może mieć wpływ na wygląd końcowy oraz różnicę w rozmiarze wzoru.

4. Nitki nie należy zakańczać supełkiem, bo po oprawieniu wzoru w ramkę może być on widoczny.

5. Haftując staramy się nie wyciągać na wierzch nitek ze spodniej strony haftu.

6. Aby zapobiec plątaniu i skręcaniu nici, należy haftować krótkimi kawałkami nici. Jeżeli jednak nitka się skręci należy swobodnie upuścić igłę i pozwolić nitce się rozkręcić.

7. Należy uważać, aby nie były widoczne miejsca rozpoczęcia i zakończenia haftu.

8. Dla ułatwienia sobie haftowania można również użyć wszelkich dostępnych akcesoriów, takich jak tamborek, nawlekacz do igieł i innych.

9. Istnieje zasada, według której najpierw wyszywamy ciemnymi kolorami, uzupełniając na końcu kolorami jasnymi – unikniemy w ten sposób zabrudzenia wzoru.

10. Wskazówki dotyczące prania:

  • w razie konieczności materiał pierzemy w wodzie o niskiej temperaturze i z niewielką ilością płynu do płukania tkanin;
  • kanw z nadrukiem, usztywnianych lub lekko usztywnianych nie należy prać;
  • aby sprawdzić czy mulina farbuje, można odciąć po kawałeczku z motków, przyszyć do kawałka kanwy i zamoczyć.

11. Po wyszyciu obrazka prasujemy go „z lewej” strony robótki na miękkiej podkładce, aby wzór nie był zbyt płaski. Żelazko nie może być zbyt gorące.

12. Po skończonej pracy zaleca się oprawienie wzoru w ramkę – zapewnia to estetyczny wygląd i dodatkowo chroni przed kurzem.

13. Jeżeli chcemy wyhaftować aplikację np. na bluzce, potrzebna nam będzie kanwa, którą najpierw przyłożymy do miejsca, w którym chcemy haftować. Następnie przymocujemy ją szpilkami i wyszywamy wzór i wypruwamy kanwę. Kanwa ta nazywana jest płótnem pomocniczym.

 

Weź igłę w rękę i nie bój się spróbować 🙂 Trzymam kciuki!

  • http://grazka23.blox.pl/html grazka

    Na blogu grazka23.blox.pl w kategorii Podstawy haftu krzyżykowego pokazałam ładne zaczynanie pracy krzyżykowej bez supełka http://grazka23.blox.pl/2009/04/Pierwsze-wklucie.html Zapraszam.

  • amm

    Bardzo proste, a przydatne porady. Wielkie dzięki, niektórych zupełnie nie znałam, a są kluczowe. Myślę, że wiele osób skorzysta z tych wskazówek.